U bent hier: Werkgroep Filosofie & Maatschappij Denkbeelden

Denkbeelden

Denkbeelden boekcoverVan film naar filosofie

Film bedwelmt. In het duister van de filmzaal lijkt alles erop gericht het denken tot stilstand te brengen. De beelden denken wel voor jou. Op het eerste gezicht is de relatie tussen film en filosofie niet evident.

Toch gaan heel wat filmmakers zelfbewust de confrontatie met de grote denkers aan. En ook van minder pretentieuze blockbusters valt filosofisch wat op te steken. De laatste decennia geniet het medium film dan ook een toenemende belangstelling vanuit filosofische hoek.

Denkbeelden wil een gids zijn bij deze boeiende tocht van film naar filosofie. Aan de hand van beelden, verhaallijnen en personages introduceert het boek de grote thema's van de wijsbegeerte. Met een mix van oude kaskrakers en recente cultfilms maken de auteurs de lezers wegwijs in de verschillende disciplines en stijlen van wijsgerig onderzoek. Van Plato tot Sartre en van Psycho tot The Matrix. Het resultaat is de eerste Nederlandstalige inleiding tot de filosofie aan de hand van films.

Auteurs

Onder de auteurs bevinden zich zowel jonge onderzoekers als gevestigde filosofen uit Vlaanderen en Nederland. Elk van hen stelt in een toegankelijke taal zijn of haar eigen discipline voor. Een must voor de filmliefhebber die op zoek is naar meer. En een uitgelezen kans voor iedereen die op een aangename manier wil kennismaken met filosofie.

De redacteurs, Pieter d'Hoine (1977) en Bart Engelen (1980), zijn beiden verbonden aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de K.U.Leuven. Verder werkten aan dit boek mee: Arnold Burms, Paul Cortois, Filips Defoort, Herman De Dijn, Hans Maes, Thomas Nys, Gerd van Riel, Katrien Schaubroeck, Stephane Symons, Paul van Tongeren, Wout van Tongeren, Margherita Tonon, Antoon Vandevelde, Gregory De Vleeschouwer en Jens De Vleminck.

Filmreeks

In aansluiting bij dit boek stelden de auteurs een filmreeks samen. Aan de hand van tien filmklassiekers willen ze op die manier een staalkaart bieden van de hedendaagse filosofie. Elke film wordt op een toegankelijke wijze ingeleid door een vakfilosoof. De filmvertoningen vinden plaats in Cinema Zed (Leuven) en het Filmhuis (Mechelen). Meer informatie over de programmering vindt u hier terug. Bovendien kunt u hier onze elektronische flyer bekijken en vindt u hier een uitgebreide brochure met bijkomende informatie over de films en de lezingen.

 

Voor meer informatie over het boek of de filmreeks, gelieve u te richten tot Bart Engelen (Bart.Engelen@econ.kuleuven.be) of Pieter d'Hoine (Pieter.dHoine@hiw.kuleuven.be).

Media

De redacteurs, Pieter d'Hoine en Bart Engelen, hebben een interview gegeven op het VPRO-radioprogramma 'De Avonden' (26 maart 2009). De inleiding tot het interview kan je  hier bekijken. Het interview zelf kan je hier beluisteren en hier downloaden als podcast. Een ander interview, dat je hier kan lezen, is afgenomen door Wim Troch en verschenen in Campuskrant (28 januari 2009, jaargang 20, nummer 5, pagina 10).

De redacteurs publiceren ook een algemene analyse van de relatie tussen film en filosofie in het septembernummer van Filmmagie, onder de titel: 'Film en filosofie: the beginning of a beautiful friendship?'.

Recensies

  • Focus Knack (24/2/2009): ** (uit ****) "Filosofen hebben lang getwijfeld aan het 'artistieke potentieel' van film. Dat hun scepticisme wegebt, lees je in dit nieuwe boek waarin je vanuit film doorheen de filosofie gegidst wordt." (Luc Joris)

  • De Volkskrant (27/2/2009): **** (uit *****) "De lijst van opgevoerde films is imposant. Het gros wordt slechts ingezet als voegsteentje in een betoog, maar er zijn ook films waarbij uitgebreid wordt stilgestaan (...). De bundel is, op een enkel stuk na, helder geschreven en bevat enkele uiterst verrassende vergelijkingen." (Bor Beekman)

  • De Filmkrant (nummer 309, april 2009): "Denkbeelden leest alsof je een met een clubje filosofen naar de film gaat. De gedachtenmolen moet net even wat harder aan het werk dan je bij het kijken naar een film gewend bent." (Niels Bakker)

  • Filmmagie (nummer 4, april 2009): "Film en filosofie. In deze bundel bijzonder interessante essays zijn het dikke vrienden. Plato, Socrates, en Sartre hebben hun rol in deze 'eerste Nederlandstalige inleiding tot de filosofie aan de hand van films' met tal van verwijzingen naar de meest diverse films."

  • Redactie Vlabin-VBC (2009): "De vlot geschreven artikelen vormen wel een goede kennismaking met enkele belangrijke filosofische thema's, en bevatten ook een aantal geloofwaardige filosofische interpretaties van films."

  • Bijdragen: International Journal in Philosophy and Theology (nummer 4, november 2009):"Most introductions to philosophy are a bit grey, but this is a stimulating book. All pieces are well written and make interesting points. Reading philosophy can be as enjoyable as going to the movies." (Walter Van Herck)

  • Ethische Perspectieven (jaargang 20, nummer 1, maart 2010, pp. 122-124): "Voor de filmliefhebber is het boek een genot om te lezen (...). Naast een groot aantal buitengewoon interessante hoofdstukken is de bundel verzorgd met een uitgebreide film- en auteursindex." (Neelke Doorn)

  • Uitpers: Webzine voor Internationale Politiek (nummer 119, april 2010):
    "Denkbeelden is een zeer rijk boek dat zich richt naar een zeer breed publiek gaande van filmliefhebbers tot geïnteresseerden in filosofische kernthema's." (Walter Lotens)

  • Splijtstof (jaargang 38, nummer 3, lente 2010, pp. 146-148):"Denkbeelden kan een mooie agenda voor filmavonden vormen (...). Film kan op deze manier aan de popularisering van de filosofie bijdragen." (Wouter Sanderse)

  • Schakel (2010, pp. 268-269): "Uitstekende en boeiende analyses (...) diepgravende "denkbeelden" (...) in deze belangwekkende bundel opstellen over film en filosofie." (Luc Pay)

  • Oikos (nummer 55, 2010, pp. 78-79): "Aan de rijkdom en verscheidenheid van het boek kan een korte bespreking nauwelijks recht doen (...). Niet alleen de geïnteresseerde lezer zal zich laten boeien door Denkbeelden, ook docenten die graag gebruik maken van film, kunnen bijdragen uit dit boek als discussietekst of als cursorische lectuur nemen en zo hun lessen stofferen en veriepen." (Stef Leemen)

Inhoudstafel

Voorwoord

Van film naar filosofie

(Pieter d'Hoine en Bart Engelen)
Een hoofdstuk vooraf
Hoofdstuk 1         Wat is filosofische verwondering? Over zijn en schijn (Pieter d'Hoine)
   
Deel I Bewustzijn en identiteit
Hoofdstuk 2 Wat is de mens? Over subjectiviteit, psychopathologie en het onbewuste (Jens De Vleminck)
Hoofdstuk 3 Wie ben ik? Over persoonlijke identiteit en zelfbewustzijn (Arnold Burms)
Hoofdstuk 4 Wanneer ben ik mezelf? Over bewustzijn, authenticiteit en existentiefilosofie (Gregory De Vleeschouwer)
   
Deel II Mens en maatschappij
Hoofdstuk 5 Hoe vrij ben ik? Over determinisme, vrije wil en verantwoordelijkheid (Katrien Schaubroeck)
Hoofdstuk 6 Hoe kwetsbaar zijn onze morele opvattingen? Over de grondslagen van de ethiek (Herman De Dijn)
Hoofdstuk 7 Hoe moet ik leven? Over de moraal van vergeving en vergelding (Antoon Vandevelde en Bart Engelen)
Hoofdstuk 8  Hoe moeten we samenleven? Over vrijheid, gelijkheid en broederschap (Thomas Nys)
   
Deel III Kennis en ervaring
Hoofdstuk 9 Wat kan ik kennen? Over dromen, waarheid en kennis (Bart Engelen)
Hoofdstuk 10 Hoe universeel is rationaliteit? Over taal, cultuur en hermeneutiek (Paul Van Tongeren en Wout Van Tongeren)
Hoofdstuk 11 Wat is schoonheid? Over de esthetische ervaring (Margherita Tonon en Stephane Symons)
   
Deel IV Geluk en zingeving
Hoofdstuk 12 Moet mijn leven waarachtig zijn? Over geluk en leugen (Gerd Van Riel) 
Hoofdstuk 13 Heeft de dood het laatste woord? Over dood, eindigheid en angst (Filips Defoort)
Hoofdstuk 14 Kunnen rituelen redden? Over de volle leegte van symbolen (Paul Cortois)
   
Nawoord
Over de relatie tussen film en filosofie (Hans Maes)
Noten
Literatuursuggesties
Filmregister
Filosofenregister
Over de auteurs